4.تمرکز بر شعله شمع

تمرکز بر نقطه نوراني يا شعله شمع هم قدمتي کمتر از نقطه سياه ندارد. راه اساسي پرورش تمرکز و پرورش فکر در تمرينهاي يوگا و هيپنوتيزم، تمرکز بر شعله شمع است.

اگرچه معمولاً تمرکز بر شعله شمع براي افراد، جذاب و گيراست و با علاقه بيشتري هم آن را دنبال مي کنند، شما توجه داشته باشيد که اين گيرايي و جذابيت کاملاً نسبي است. يعني ممکن است هر کس براي خود تمريني را مؤثرتر تشخيص دهد يا از آن نتيجه بهتري بگيرد. ما ضمن توضيح متداولترين روشهاي تمرکز، به شما پيشنهاد مي کنيم که بيشتر به تمريني بپردازيد که براي شما مؤثرتر است و از جذابيت بيشتري برخوردار است. با اين همه، تجربه نشان داده است که افراد از همنشيني با شعله شمع و تمرکز بر آن اظهار رضايت فراوان مي کنند.





روش تمرين

فضاي اتاق را تاريک کنيد و شمعي روشن نماييد. مسلماً اگر اين تمرين را در شب انجام دهيد، به شرط آن که خوابتان نبرد، مؤثرتر است. شعله شمع را تا آنجا بالا بياوريد که وقتي مي نشينيد بتوانيد به طور افقي به آن نگاه کنيد.



طبق معمول ابتدا چشمها را ببنديد، تمرين ريلکس و تنفس آگاهانه و عميق را انجام دهيد. عضلات را رها کنيد اما ستون فقرات صاف باشد. به آرامي چشمهاي خود را باز کنيد و به شعله شمع خيره شويد. صرفاً به شعله و آتش نگاه نکنيد. بلکه فضاي پيرامون شعله را که به صورت هاله اي روشن، دور تا دور شمع ديده مي شود نگاه کنيد. در مرحله اول، بيش از يک تا دو دقيقه اين تمرين را انجام ندهيد. پس از اين زمان، پلکها را ببنديد و عضلات صورت را به ويژه، ريلکس کنيد. در ريلکس عضلات صورت، به آرامش عضلات چشم توجه کنيد. حالا همين کار را با چشمهاي بسته در ذهن خود انجام دهيد. شعله شمع را در ذهنتان مجسم کنيد و به آن خيره شويد. پس از آن يکي دو دقيقه پلکها را به آرامي باز کنيد و با نگاه خيره خود به شعله شمع هجوم ببريد. هر وقت احساس کرديد که فکرتان منحرف شد، کافي است به قسمتي از شعله شمع توجه و تمرکز کنيد. حرکت، تغييرها، نوسانها و تغيير رنگ آن قسمت از شعله را در نظر بگيريد. بعد از دو دقيقه دوباره به آرامي چشمها را ببنديد، صورت را ريلکس کنيد و به تجسم ذهني شعله شمع مشغول شويد. اين رفت و برگشت را چندين بار انجام دهيد تا اين که چشمهايتان کاملاً خسته شوند.



نکته اي را که بايد تأکيد کنيم اين است که اين تمرين و تمرينهاي نظير آن را با بي حوصلگي و فشار و زور انجام ندهيد بلکه با اشتياق فراوان، تمرين کنيد. اگر بتوانيد با نگاه کردن به دور شعله شمع هاله هاي نوراني را از هم مجزا کنيد و هر بار به يکي از اين هاله ها تمرکز کنيد عالي است. تمرين را پس ازيک نگاه سه دقيقه اي به شعله شمع خاتمه دهيد و پس از آن چشمها را ببنديد و دراز بکشيد.





4.تمرکز بر گل سرخ

تمرکز بر گل سرخ، يکي از معروفترين و متداولترين تمرينهاي مراقبه يا مديتيشن است بدون ذکر مانترا. يعني بدون تمرکز و بدون تمرکز در گل سرخي که در دست داريد، غرق شويد. اين تمرين اساس تقويت تمرکز فکر است. يعني تمرکز بر هيچ، تمرکز غير ارادي که زير بناي تمرکز فکر است. شما آگاهانه نگاه مي کنيد و خيره مي شويد اما پس از آن تمرکز ارادي انجام نمي دهيد بلکه نگاهتان را در گل سرخ رها مي کنيد. اين تمرکز به هيچ، به تمرين نياز دارد که البته تمريني بسيار گيرا و لذت بخش است. همين طور مي توانيد در يک پارک بنشينيد، به گوشه اي از طبيعت خيره شويد و حالتي وانهاده به خود بگيريد. منظره اي را نگاه مي کنيد، بدون فکر و بدون تمرکز. هم عضلات راحتند و هم نگاه. شما هر وقت بتوانيد اين توانايي "تمرکز نداشتن" را در خود ايجاد کنيد، خود به خود توانايي "تمرکزداشتن" خود را بهبود بخشيده ايد. در واقع توانايي تمرکز نداشتن، عبارت است از ديدن يک مجموعه، بدون تمرکز به چيزي خاص. در عدم تمرکز، تمام تلاش تمرين کننده به مشاهده برابر و يکسان همه چيز معطوف مي گردد و هر جزيي از اين مجموعه به اندازه ديگر اجزا مشاهده مي شود و شما آن قدر در اين تلاش غرق مي شويد که بر هيچ فکر خاصي هم تمرکز نداريد و فکر شما اسير جزييات تصوير نمي شود. شما در "کليت" منظره اي غرق شده ايد و همه چيز اين منظره پيش چشم شما برابر و يکسان است.



هميشه در برنامه هاي خود، در بين تمرينات تمرکز، تمرين عدم تمرکز را نيز انجام دهيد. انجام متناوب اين تمرينها با هم در پيشرفت و موفقيت شما تأثيري چشمگير خواهد داشت. با تمرين عدم تمرکز حواس، شما احساس خواهيد کرد که خيلي عميق تر از قبل مفهوم تمرکز را در مي يابيد و دستيابي به تمرکز براي شما خيلي آسان تر از قبل است. در واقع در تمرين عدم تمرکز شما در خود خلأيي ايجاد مي کنيد که براي تمرين تمرکز شما را آماده و مهيا مي کند. ما توصيه مي کنيم هر وقت مي خواهيد تمرکزي جدي داشته باشيد، مثلاً مي خواهيد کتابي را با تمرکز عالي بخوانيد يا مسأله اي را با تمرکز عالي براي خود حل و فصل کنيد، ابتدا تمرين وانهادگي و عدم تمرکز را انجام دهيد.





5.تمرين پرش آگاهانه فکر

آخرين تمريني که براي تمرکز فکر به شما توصيه مي کنيم تمرين پرش آگاهانه فکر است. شما به اين شکل ياد مي گيريد که هر زمان که روي يک موضوع خاص فکر مي کنيد، به سرعت فکر خود را بر موضوعي ديگر متمرکز کنيد. براي اين منظور شما آرام و ريلکس مي نشينيد و به يک موضوع فکر مي کنيد. هر موضوعي را که دلتان مي خواهد انتخاب کنيد و به آن توجه کنيد. اين موضوع مي تواند تصويري عيني و يا تجسمي ذهني داشته باشد. مثلاً به ماه فکر کنيد که در تاريکي آسمان، روشن است و نور مي دهد. بعد از چند دقيقه که کاملاً فکر خود را متوجه تصوير نموديد، خيلي سريع برگرديد و فوراً به يک موضوع مورد علاقه ديگر فکر کنيد. مثلاً به يک درخت. مراقب باشيد وقتي به درخت فکر مي کنيد، فکر قبلي يا تصوير ماه به ذهنتان نيايد و کاملاً به جزييات درخت فکر کنيد. بعد از چند دقيقه به فکر خود جهش دهيد و به موضوع سومي فکر کنيد. توجه داشته باشيد که روي هر سوژه بايد حدود دو دقيقه توقف کنيد. اين تمرين اگر چه ممکن است در ابتدا کمي مشکل باشد و افکار و تصاوير قبلي برايتان مزاحمت ايجاد کنند، اما خيلي زود پس از چند روز تمرين برايتان راحت مي شود.